Banda sonora VI

A miña adolescencia musical está marcada polos programas musicais radiofónicos. Hoxe, que a radiofórmula nos convída a consumir música das multinacionais acotío, parécenos imposible que a radio do primeiros sesenta fose un deserto musical para os mozos. Por entón as radionovelas, concursos, programas solidarios (de tipo: “Vds son formidables” ou “Operación Plus Ultra”) discos dedicados, etc.. enchían a programación. No ano 1963 irrompe con forza “El gran Musical”, un programa dirixido por Tomás Martín Branco, que nos marcaba unha cita nas mañás dos domingos. En realidade era unha resposta da SER ao éxito de Anxo Álvarez coa súa “Caravana Musical” na Voz de Madrid e pronto a Cadea SER impuxo o dominio das súas máis de 40 emisoras por toda España. “Os domingos do Price” foron a partir de entón todo un referente na música xuvenil e o xerme do que hoxe en día é a cadea máis escoitada da radio musical “Los cuarenta principales”. Por aquel escenario pasaron todos os grupos e cantantes xuvenís da época: Los Pequenikes, Los Brincos , Los Sónor, Los Mústang, Los Siíex, Bruno Lomas, Miguel Ríos etc., Claro que non todo o que alí escoitabamos tiña calidade e ás veces non nos satisfacía, ademais algúns desexabamos estar máis na onda do que se escoitaba en Gran Bretaña e USA e esforzabámonos por conectarnos, malamente todo hai que dicilo, polas noites con Radio Carolina ou Radio Luxemburgo. Alí recibiamos con certa antelación as novidades e as tendencias máis actuais e de paso practicabamos o inglés, que falta nos facía. Naquela época descubrín a un dos grupos que aínda hoxe está entre os meus preferidos: The Beach Boys.

The Beach Boys nacen en 1961 en plena época de son surf, pero eles toman os seus propios camiños e aínda que hoxe, debido ás súas famosas composicións, identifiquemos a música surf cos seus sons, nin nos seus inicios os surfeiros tiñan especial predilección por eles, nin o teñen os practicantes do surf actuais . No sesenta a moda era o son guitarrero surfin (con predominio do trémolo e emprego de saxos) e hoxe están máis inclinados polo hard core. O grupo estaba integrado por tres irmáns: Brian(compositor, voces, baixo, piano), Carl (guitarra, voces) e Denis Wilson (batería, voces), xunto cun primo da familia, Mike Love (voces) e un compañeiro de estudo de Brian, Al Jardine (guitarra, vocais). Foi no primeiros sesenta cando se cociñou lentamente o estilo que levaría os Beach Boys á antoloxía dos grupos vocais. Tras varios discos dedicados ao surf a transición culmina en 1965 cos discos Today e The Beach Boys party. Coa canción Help me Ronda do álbum Summer days alcanzan o seu segundo nº 1 (o primeiro fora I get around) pero é sobre todo a unión dunhas excelentes melodías cunhas novidosas harmonías o que os catapulta á vangarda musical e provoca no público máis esixente unhas expectativas de alto nivel cara ás súas novas producións. Todo iso desemboca en 1966 coa creación dunha obra coral dunha inmensa sutileza e delicada atmosfera: PET SOUNDS (considerado en todas as enquisas como un dos mellores discos de todos os tempos e do que Paul McCartney dixo que era o mellor álbum vocal xamais gravado). Así o mundo enteiro réndese aos seus pés coa portentosa canción-sinfonía GOOD VIBRATIONS, son 3’ 35” que demostran a sólida madurez dos Beach Boys e fan desta obra experimental un auténtico arco da vella de sensacións musicais. Aínda manterán a súa presenza nas listas con pezas deliciosas como God only knows , Heroes and villans, Do it again ou I can hear music pero as dúbidas e contratempos artísticos de Brian Wilson (o compositor e verdadeira alma mater do grupo) desembocan en problemas psiquiátricos e o resto da banda móvese orfa de inspiración dando bandazos. Aínda que nos 70 volverán á crista da onda e verán recoñecidos os seus méritos na súa xusta medida coa reedición das súas obras, non acaban de reconducir o seu rumbo e aínda que con algún que outro escintileo de brillantez o grupo non deixa de ser unha máquina nostálxica.
O grupo tivo trinta e seis entradas no 40 Top (a cantidade máis grande que calquera conxunto de rock estadounidense) e cincuenta e seis entradas no 100 Top, incluíndo a catro números un. Segundo a revista musical Billboard Magazine, The Beach Boys é a banda con máis singles e álbums vendidos en USA.

O disco Pet Sounds dos Beach Boys é unha das últimas adquisicións da nosa biblioteca.

UNA AUTORA DE NOVELA GRÁFICA:VICTORIA FRANCES

Victoria Frances nace en Valencia en el 1982 pero pasa la mayor parte de su infancia en Galicia, donde quedará maravillada por sus bosques y que marcará su trayectoria artística. A la edad de 17 años emprende una serie de viajes que también influirán en su obra. Es licenciada en Bellas Artes por la Facultad de San Carlos de la Universidad Politécnica de Valencia.


Los trabajos de Victoria Francés están inspirados en el movimiento gótico: mujeres fantasmales convestidos largos y las referencias vampíricas, como se puede ver en su primera obra: Favole. Sus ilustraciones muestran personajes solitarios, mujeres jóvenes (para las que se ha usado a símisma como modelo) o parejas, en un ambiente gótico y atmósfera romántica o melancólica. Recibe influencias de varios escritores, entre los que se encuentran Edgar Allan Poe, Anne Rice, Goethe, Baudelaire, Bram Stoker, de ilustradores como Luis Royo, su mentor y Brom, y grupos de música entre los que destaca a Dark Sanctuary con los que ha colaborado en 2009.


Todas las obras de Favole están publicadas por Norma Editorial.

(Eva Alexandra Fernández)

Banda deseñada

Un saúdo a tod@s @s amig@s da biblioteca e ánimo a tod@s os que esteades estudando,que xa estamos a piques de rematar.
E para os que aínda tendes azos para ler,aconsellámosvos unha lectura máis visual e lixeiriña que podedes compatibilizar cos exames: A banda deseñada.
Revisitade aos persoaxes que vos acompañan e vos fan rir dende nenos: Mortadelo, Superlópez ou Lucky Luke, ou ben achegádevos a historias tan interesantes coma a que se conta no estupendo "As serpes cegas",co pano de fondo da guerra civil; tamén, se vos gustan os relatos de terror, recomendámosvos "Coraline"; outra opción: non deixedes de admirar os belísimos debuxos de Miguelanxo Prado en "De Profundis".
Todas estas aventuras e moitas máis vos están agardando, visitade o vestíbulo do centro e solicitade calquera das que alí temos expostas.

 

Recuncho de poesía

Cousos do lobo!
Caborcos do xabarín!
Eidos solos
onde ninguén foi nin ha d’ir!
O lobo! Os ollos o lombo do lobo!
Baixa o lobo polo ollo do bosco
movendo nas flairas dos teixos
ruxindo na folla dos carreiros
en busca de vagoada máis sola e máis medosa…
Rastrexa
parase e venta
finca a pouta ergue a testa e oula
ca noite na boca…

Uxío Novoneyra, o poeta d'O Courel. Día das Letras galegas 2010.

ROSA ANEIROS NO IES CONCEPCIÓN ARENAL

O día 15 de abril estivo no noso centro a xornalista e escitora Rosa Aneiros (Meirás, 1976) para falarnos da súa obra literaria e, en xeral, do oficio de escribir.

Está licenciada en Xornalismo pola Facultade de Ciencias da Comunicación de Santiago de Compostela. Actualmente traballa no Arquivo e na Sección de Comunicación do Consello da Cultura Galega.

A esta actividade temos que engadir a súa experiencia como docente na Facultade da USC (Campus de Lugo), a colaboración en distintos medios de comunicación: radiofónicos “Un día por diante” da Radio Galega, impresos e dixitais: culturagalega.org (sección “Agardando as lagarteiras”), Diario de Pontevedra, El Progreso, Galicia Hoxe, Diario de Ferrol, El País, Grial, Fadamorgana ou Casa da Gramática. Ten publicados relatos en volumes colectivos: Narradoras, Relatos, Relatos gañadores do Pedrón de Ouro, Seis ferroláns, Alma de beiramar perdida, Botella ao mar ou Narradio. Os seus artigos literarios están recollidos en “Agardando as lagarteiras” e “Ao pé do abismo”.

Con pouco máis de 20 anos sae á luz a súa primeira novela: Eu de maior quero ser (1999) á que seguen outras: Corazóns amolecidos en salitre (2002), Resistencia (2003), O xardín da media lúa (2004), Veu visitarme o mar (2004), Os ourizos cachos e o gran río gris (2007).

A súa produción narrativa conta cun grande recoñecemento, séndolle concedidos os seguintes galardóns: Modesto Rodríguez Figueiredo ( Pedrón de Ouro, 1998), Manuel Loureiro Rey (1996), Manuel Murguía (2001), o Carvalho Calero (2001), o Premio Arcebispo Xoán de San Clemente (2003), o Premio Careón (2006), o Premio da Crítica Losada Diéguez (2005) e o Premio Caixanova Francisco Fernández del Riego (2007) polo relato “A última vaca”.

O ano pasado foi para ela moi especial porque os dous libros publicados foron premiados: Sol de Inverno consegue o Premio Xerais de novela (2009) e Ás de bolboreta o Premio Fundación Caixa Galicia de Literatura Xuvenil. (2009).

Comezou a charla situándose no lugar dos seus oíntes. Voltou máis ou menos quince anos atrás no tempo para expresarlles aos alumnos como merece a pena loitar por conseguir aquilo que, xa desde moi cedo, se manifesta con certa claridade, ben sexa unha afección ao deporte, á música, á escrita...

Ela desde ben pequena sentiuse inclinada a escribir. Lembra especialmente as historias que lle narraba o seu padriño sobre a emigración en Cuba e lembra tamén o impacto que lle produciu un libro: O principiño de Saint-Exupéry. A súa lectura segue a ser reveladora ao longo da vida. Cada vez que o volve a ler pode descubrir algo novo porque, como ela expresou tan ben, a obra literaria remátana os lectores e esa sutil comunicación que os lectores mantemos coas obras literarias ten moito que ver coa disposición e mesmo co estado anímico en que nos encontremos.

Baseándose en Ás de bolboreta, libro que leron os alumnos, falou de técnicas da escrita e empregou o símil do cinema para que os alumnos reflexionaran como se podía representar o movemento coas palabras, ou a calma, ou o desespero... Falou das escollas léxicas, da importancia das palabras. Pero, sobre todo, foi quen de chegar á sensibilidade do alumnado, de descubrir os seus gustos e afeccións, de facerlles preguntas que os fixeron pensar, que os fixeron opinar. Ela tamén contestou a cuestións que lle fixeron e, entre outras, declarouse unha admiradora da obra literaria de Manuel Rivas e de Agustín Fernández Paz.

Ana Dopico

Vivir a trama

Asistimos, non só en España, a un verdadeiro boom da literatura nórdica. A saga Millenium de Stig Larsson tivo como consecuencia unha avalancha de autores e obras de alta calidade que nos levan a acollelos con curiosidade e interese. Petirrojo é a primeira entrega da triloxía de Oslo de Jo Nesbo, que ten como protagonista ao detective Larry Hole. Considerada polos lectores dos clubs Bokkluben Krim & Spenning e NRK Intimen como a mellor novela policíaca norueguesa de todos os tempos non é, na miña opinión unha novela negra clásica. En certas pasaxes podería considerarse unha novela histórica xa que nos ilustra sobre aspectos pouco coñecidos da segunda guerra mundial como foi a colaboración dos noruegueses coas tropas de ocupación alemás, pero esta compoñente histórica non esconde senón que complementa a verdadeira trama: unha intriga na que se vai implicando máis e máis o lector a medida que transcorre o relato.

Pero como pode interesarnos un relato que está inmerso nunha sociedade que nos é tan allea? Cando te mergullas no seu argumento asistimos sorprendidos ao feito de que esa sociedade do benestar esconde unha realidade tan sucia e negra como a nosa, quizais esa fría máscara nos engane e se impoña a natureza dos homes, os seus defectos e debilidades. A virtude destes novos autores é o facérnolo visible.

O seu protagonista, o detective Larry Hole, conecta coa mellor novela negra americana. Un tipo vulgar, solitario, cunha certa adicción ao alcohol e afeito a moverse no fío da navalla. Como marco a paisaxe nórdica, sombría, gris e un frío que podemos percibir na lectura. Baseada nunha experiencia real do propio autor non ten esta novela o deixe amargo e pesimista da novela negra, está máis próxima á vertixe do thriller policíaco, así as súas máis de 500 páxinas son devoradas con verdadeira fruición, o seu ritmo frenético e a intriga da trama atrápannos convertendo a súa lectura nunha adicción que so acabará cando termine a historia.

Petirrojo, Jo Nesbo, RBA libros, 2009

Audiopoesía

Agora que os audiolibros están sendo cada vez máis escoitados e, tamén, se se quere, lidos, hai pouco decateime de que eu, como moita xente da miña xeración, levamos escoitando audiolibros cando menos 40 anos. E pensaredes, sobre todo se sodes novos, que non é posible, porque os audiolibros apareceron hai poucos anos. Pois non, é posible. Veredes. O primeiro audiolibro que escoitei foi o LP que Joan Manuel Serrat dedicou a Machado no ano 1969, no que a letra da maioría das cancións son poesías deste autor. Gustoume sempre moito. Desde logo que é un audiolibro, e case moito mellor que un audiolibro, é un libro musical ou, quizais, musicado.
Uns poucos anos despois Serrat publicou outro álbum, dedicado esta vez a Miguel Hernández, no que está incluída a preciosa canción Nanas de la cebolla, que cita a miña compañeira Ángeles na entrada anterior. É un dos meus álbums favoritos de Serrat.
E este ano, no que se cumpre o centenario do nacemento de Miguel Hernández, publicou outro maravilloso álbum titulado Hijo de la luz y de la sombra baseado tamén na poesía deste autor. Deste álbum gústame sobre todo a canción titulada La Palmera Levantina.
Paco Ibáñez, cantautor prohibido en España na época franquista tamén musicou a moitos poetas españois. Comezou publicando en 1964 un álbum inspirado en Góngora e García Lorca e ao longo de toda a súa carreira publicou albumes inspirados en poesías de Alberti, García Lorca, Celaya e Miguel Hernández, entre outros. Unha das cancións que máis me gusta de Paco Ibáñez é Andaluces de Jaén, de Miguel Hernández.
En España hai moitos cantantes que musicaron poesía, pero cito aos dous anteriores porque son uns dos meus favoritos.
O sábado da semana pasada no teatro Jofre tamén escoitei audiopoesía, da man de Cristina Pato. Presentou o seu último disco The Galician Connection, que inclúe nas letras de algunhas cancións versos de Rosalía de Castro ou de Alvaro Cunqueiro.
Da utilidade desta “audiopoesía” na miña familia pódovos contar que a miña irmá di que ela aprobou o seu exame de selectividade de Literatura grazas ao disco de Machado de Serrat, porque lle saíu Machado e ela, que sabía todas as letras das cancións, espallouse a gusto no exame.
O que quero reivindicar con esta entrada é que hai moitas maneiras de aproximarse aos poetas e que a música baseada na poesía é unha entretida maneira de facelo.

Carta de Ángeles

Ya sé queridos alumnos que a vuestra edad no os gustan los consejos y menos los de papá, mamá o los de la profesora de turno. Pero yo, a pesar de los pesares, me voy a permitir haceros esta semana, una pequeña sugerencia:

¿Por qué debéis leer a Miguel Hernández? A mí, sólo se me ocurre una respuesta: porque es conmovedor. A Miguel Hernández sólo se le resistirían las piedras.

Sus biógrafos le han llamado de muchas maneras: el poeta maldito, el poeta pastor, el poeta comunista, el poeta soldado, el poeta crucial. Maldito, porque fue prohibida su lectura durante gran parte de la Dictadura del General Franco. Apenas lo mencionaban los libros de texto. Pero los lectores curiosos lo buscábamos y lo leíamos furtivamente en la noche cómplice y lo prestábamos al mejor amigo y así circulaba de mano en mano: como el mejor de los placeres prohibidos.

Nos emocionábamos con las Nanas de la Cebolla (vídeo, canta Serrat), se nos partía el corazón con el trabajo de El niño yuntero (vídeo, canta Víctor Jara) ( y se nos desgarraba el alma con la Elegía (vídeo, canta Jarcha) a su joven amigo muerto, Ramón Sijé. Nos divertían sus sensuales versos de amor "para Josefina" (ella tan pudorosa y él tan intrépido, buscando sus besos). Aquella jovencita que vio una mañana en su Orihuela natal, salir de un taller de modistillas. Los rizos armoniosos del pelo de esta bella desconocida le inspiraron un soneto. Fue su primera declaración de amor.

A partir de ahí, Josefina fue su novia, su esposa, la madre de sus hijos (su eterna musa). Miguel es el amigo de los amigos, el soldado que arenga en la trinchera, el niño que apacienta el ganado de su padre mientras lee a Góngora y Quevedo. Es el padre ausente, desolado y enfermo, es el joven que va a Madrid para que alguien le diga que se puede llamar, POETA. Y en él creen todos los grandes: Dámaso, Alberti, Neruda, Bergamín, pero sobre todo Vicente Aleixandre y J. R. Jiménez (éste cuando leyó su "Elegía a Ramón Sijé", dijo: "que no se pierda esta voz").

Gracias por leerlo, Ángeles.

BANDA SONORA (V)

Un bo amigo, Juan Caruncho, veu sacarme do pozo no que estaba sumido coa miña guitarra. Asumiu con grandes doses de paciencia a tarefa de ensinarme os acordes (posturas que diciamos os rapaces da miña época) imprescindibles para poder acompañar algunha das melodías máis básicas para os principiantes. Foron días de desesperación xa que os meus dedos eran demasiado curtos, ou a min iso parecíame, e demasiado sensibles pois ao cabo dun tempo de oprimir as cordas doíanme dunha forma endiañada. Ademais eu non sei si era a miña forma de “rascar” a guitarra, non caerei no erro de chamar tocar a aquilo, ou se era polo pouco uso dado ás cordas o caso era que cada dous por tres había que afinar e iso tamén para min constituía un verdadeiro calvario. Repetíame unha e outra vez os pasos que tiña que dar e a orde a seguir para non romper as cordas pero eu atopábao unha misión case imposible e recorría una e outra vez ao meu amigo para que terminase a tarefa. Non levei a conta do tempo que tardei en poder acompañar a miña primeira canción pero si creo que mo gañei por cabezonería. Ao principio conseguín acompañar algunhas cancións lentas (polo tanto máis doadas de acompañar), sudamericanas e habaneras fundamentalmente. Ao tempo como aos meus pais gustábanlles ese tipo de cancións castigáballes a ser testemuñas dos meus atentados: Perfidia, Guantanamera, Paloma mensajera, Cuando calienta el sol e outras foron vítimas do meu atrevemento. Eu creo que os continuos intentos, volvendo a empezar a canción desde o principio, tras un erro eran unha especie de martirio chinés que aínda hoxe non me deben de perdoar. O caso é que mal que ben, a miña técnica na execución, algo ía mellorando e ao cabo de certo tempo atrevinme a probar con cancións máis do meu gusto como And I love her, Stand by me, La bamba, Twist and shout ou a máis agradecida de todas: The house of the rising sun ( A casa do sol nacente) de The Animals. Unha canción que para un novato non é excesivamente difícil de tocar e que me tiña obsesionado.
The Animals:
Nacidos a principios dos anos 60 en Newcastle o xerme do grupo formárono Alan Price (organista) e Eric Burdon (cantante) que recrutaron ao baixista Bryan Chandler, o guitarrista Hilton Valentine e ao batería Jhon Steel para formar o grupo do que se di que interpretaban mellor a música negra: o blues e o R&B pero tamén os máis influenciados por ela. A súa música áspera e desgarrada era inconfundible, cunhas instrumentacións simples, acompañamentos repetitivos e machacóns pero cheos de forza, o seu repertorio deses anos baseábase en versións de temas de Sam Cooke, Jhon Lee Hooker, Fats Domino, Chuck Berry ou Nina Simone pero as súas composicións aínda que escasas eran excelentes. Entraron nas listas de éxitos cunha adaptación da canción Baby let me take your home (de Russell e Farrell compositores entre outras do emblemático Hang on Sloopy) o que lles animou a probar coa adaptación dunha canción tradicional americana The house of the rising sun. Os arranxos de Alan Price dótana dunha atmosfera dramática, alcanzada a base da guitarra de Valentine e o órgano de Price, o que unido á voz profunda e áspera de Eric Burdon conseguen un efecto impactante que lles impulsa en plena beatlemanía ao número 1 das listas tanto do Reino Unido como de Estados Unidos (o éxito no resto do mundo foi similar). Máis tarde chegarían as espléndidas, pero menos valoradas polo público, Don’t let me be understard, I’m crying, We gotta get out this place, Bring it on home to me ou I’m going change the world. As continuas diferenzas entre Bardon e Alan Price levan a este último a abandonar o grupo aducindo como desculpa o seu temor a viaxar en avión (fundou o grupo Alan Price Set de relativo éxito e efémera duración. Logo continuaría en solitario, compoñendo música para películas ou telefilms e colaboracións, a máis fructifera de todas con Georgie Fame). Coincidindo coa súa marcha comeza un abandono inexorable do blues e do R&B cara a camiños máis comerciais. Xa sen Price e con Dave Robwerry no seu lugar aínda conseguen asinar a excelente It’s my life e lanzan dous dos seus mellores LP’s The Most of The Animals un recompilatorio coa casa Columbia que acaban de abandonar e Animalism o seu novo traballo para a DECCA.En plena moda hippy-psicodélica e tras disolverse The Animals por problemas entre os seus integrantes unha renovada banda: Eric Burdon and the Animals traslada a súa base a California onde cambian totalmente o estilo do grupo e conseguen algún éxito con cancións como When I Was Young, Monterey ou San Francisco Nigths, o seu último hit cal canto de cisne foi Sky Pilot incluído nun dobre album Love desaparecendo o grupo en 1969. Burdon continuaría na música formando unha nova banda chamada War ca que obtivo algún novo éxito. Aínda que en varias ocasións volveron reunirse, con distintas formacións, para actuacións en directo e gravar algún disco xa non recobrarían a frescura nin o espírito orixinal que lles converteu nun grupo de lenda.

La hoja roja

En los librillos de papel de fumar había antiguamente una hojilla de color rojo, que anunciaba que los papelillos estaban acabándose. La hoja roja es también una novela de M. Delibes. Hace ya 12 años que Miguel Delibes anunció que su hoja roja ya había aparecido y, que su novela "El hereje" sería la última, ya no escribiría más. De este modo nos anunció a todos su muerte literaria, la física nos sacudió a todos cuando temprano madrugaba el viernes 13 de marzo de 2010.

Es difícil, muy difícil, encontrar un lector de español que no haya leído algo de Delibes. Son muchos los que en el Bachillerato descubrieron a Daniel el Mochuelo, a Roque el Moñigo y a Germán el Tiñoso. ¿Quién no se emocionó con Lola Herrera, la pobre Carmen, incapaz de entender nada, en "Cinco horas von Mario"?.

Todos descubrimos en "Las ratas", visión trágica de un pueblo castellano, el drama de una Castilla rural, grande en su misería. Esta misma España que nos aparece brutalmente en "Los santos inocentes", implacable drama social reflejo de una época no tan lejana, con unos personajes: Azarías, Régula, Paco, el señorito Iván, de trazo grueso, descritos con rotulador de punta fina, empleando como siempre un castellano cultísimo y exquisito. ¿Cómo olvidarse de la versión fílmica en la que un impresionante Paco Rabal dice aquello de "milana bonita"?.

No quiero rematar sin recordar su novela "Señora de rojo sobre fondo gris" en la que aparece mucho exorcismo terapéutico, evocando la figura de Ángeles, su mujer de toda la vida, a la que calificó como "la mejor mitad de mi mismo", que había fallecido años antes dejando al escritor sumido en una profunda depresión.

Hoy es el propio Delibes, el que deja sumida a toda la literatura en lengua española, en una pesarosa depresión, por el más exquisito escritor en lengua castellana.